دانلود رایگان نقشه دارالخلافه ناصری طهران

 

نقشه دارالخلافه ناصری طهران

 

نقشه عبد الغفار (نقشه دارالخلافه ناصری طهران):

این نقشه (نقشه دارالخلافه ناصری) را می‌توان آخرین نقشه تهران در دوره قاجاریه به‌شمار آورد و توضیحات درخور نگرش در حاشیه نقشه که به دانستنی‌های ما درباره تهران قدیم و چگونگی تهیه این نقشه می‌باشد می‌افزاید که عینا در اینجا نقل می‌شود.

ترتیبات جدید شهر در نقشه دارالخلافه ناصری مشخص شده است زیرا در این زمان خیابانهای مستقیم و کالسکه‌رو، مثل لاله‌زار و علاء الدوله (فردوسی) بسیار مهم و در خور نگرش می‌باشد. در محله‌های جدید و همچنین خیابان امیریه و چراغ‌گاز در محل باروی قدیم صفویه احداث شده بود.

متن نقشه دارالخلافه ناصری طهران

«بسمه‌تعالی. چون حسب‌الامر اعلیحضرت اقدس شاهنشاه ناصر الدین شاه ارواحنا فداه مقارن سال 1285 هجری وسعت شهر از اطراف افزوده شد و باستیون جدیدی حول آن ساخته شد، مقرر گردید که نقشه عمارات اطراف شهر قدیم را که داخل باستیون شده مهندسین مدرسه مبارکه دارالفنون بردارند. پس به حکم مرحوم مغفور اعتضاد السلطنه وزیر محترم علیقلی میرزا که آنوقت ریاست کل مدرسه مبارکه بعهده کفایت ایشان بود و با اطلاع و سرپرستی جناب فخامت نصاب نیّرالملک امیر تومان جعفر قلی خان رییس مدرسه مبارکه حقیر عبد الغفار نجم الملک که سالهاست به معلمی کل علوم ریاضی و غیره اشتغال دارد به دستیاری عمدة الامرا محمد حسین خان سرتیپ اول ناظم مدرسه و به همراهی بیست نفر شاگردان مهندس که آن‌وقت بعضی فارغ التحصیل بودند و بعضی نیز در تحصیل مثل نواب محمد خسرو میرزای سرتیپ و آقا علی خان سرتیپ و سلیمان‌خان سرتیپ مسیحی و عباسعلی خان سرتیپ و غیره مدت یکسال اوقات صرف نموده همه روزه از صبح تا شام در صحرا و محلات گردش نموده به‌دقت تمام نقشه برداشت و شبها را تا سحر با مقیاس یک دو هزارم [2000/ 1] اعمال روز را در ورقی نقش نمود. در آن ضمن این دسته فارغ التحصیل شده متفرق شده طبقه دیگر که بر روی کار آمد مثل سلیمان خان و مهدی خان و میرزا احمد و آقا خان معلمین جزو ریاضی و غیره را قرار داد که آنچه به مرور زمان در اطراف شهر تازه عمارت شده و آنچه تغییر و تصرف واقع گشته به‌اضافه نقشه شهر قدیم را به‌تدریج بردارند و این کارها سالها طول کشید و آن طبقه هم فارغ التحصیل شده، دسته دیگر روی کار آمدند، مثل میرزا اسمعیل خان و سیف اللّه خان و علیخان قاجار و اسد اللّه خان قاجار و غیره.

اینها را هم به‌مرور مشغول داشت تا آن طبقه هم فارغ التحصیل شده، طبقه دیگر روی کار آمدند مثل میرزا محمود مهندس منجم‌باشی اخوی‌زاده اینجانب و رضا قلیخان قاجار و میرزا آقا خان و سلطان احمد میرزا و غیره، این طبقه را هم نیز مدّتی مشغول همان‌کار داشت و ضمنا سلیمان خان مسیحی را گماشت که نقشه اطراف شهر را چون خیلی وسیع بود ابعادش را نصف کند تا سطح از یک ربع شود به مقیاس یک چهار هزارم و سلیمان‌خان معلم ریاضی را گماشت تا تمام نقشه خارج و داخل شهر قدیم را در ورقی نقل کند و عمده زحمات نقشه را همین شخص سلیمان‌خان سرهنگ و معلم ریاضی به دستور العمل اینجانب متحمل شد و این عمل تا اواسط سال 1305 به انجام رسید و نقشه کشیده شد و عمده عمارات و تغییرات در عرض مدت این بیست سال واقع شد و اگر چه هنوز از اراضی بایره در گوشه و کنار باقیست ولی من بعد به زودی تغییرات کلی دست نخواهد داد و الحق حال نقشه ساخته خیلی صحیح و دقیق که تاکنون به این صحت و درستی نقشه کشیده نشده و چنان دقیق است که می‌توان خانه‌ها و املاک مردم را با کمال دقت از روی آن مساحت نمود و باوجود این از آنجا که انسان جایز الخطاست و ممکن است سهو و لغزش واقع شده باشد و بالجمله عمل به اینجا رسید ملاحظه نمود که زمین شهر افقی نیست.

طرف شمال بلندتر است و طرف چپ پست مناسب دید که محیط شهر را تسویه نماید تا قدر بلند و پستی معلوم شود و از روی نقشه بتوان فهمید که آب از کدام طرف ممکن است جاری شود. مدت ده روز خود حقیر به اتفاق طبقه اخیر مهندسین به صحرا رفته دور شهر را به‌دقت تمام تسویه و تراز نمود و حاصل عمل را در نقشه نقل کرد و معلوم شد که طرف دروازه دولت به قدر هشتاد و دو ذرع بلندتر است از طرف غربی دروازه خانی‌آباد و همین طبقه اخیر نقشه قراء و آبادی‌های اطراف باستیون را تا یک فرسخ عرض نیز برداشته‌اند که در این ورق نگنجد و ختم عمل مقارن شد با زمان وزارت جلیله علوم جناب جلالتمآب اجل آقای مخبر الدوله علیقلیخان وزیر تلگراف و معادن و غیره دام اقباله العالی که الحق از حسن کفایت و کاردانی و مواظبت این شخص وحید فرید برادر محترم ایشان جناب نیّر الملک و محمد حسین خان سرتیپ مدرسه مبادله دارالفنون رونقی دیگر یافته و ترقیات فوق‌العاده نموده و علوم و فنون جدیده بسیار در این سنوات به ریاست ایشان شیوع یافته … محیط باستیون جدید نوزده هزار و دویست متر فرانسه یا هیجده هزار و چهارصد و شصت ذرع شاه است و مساحت تمام زمین جوف باستیون به حسب ذرع مربع سی و شش کرور و نصف است و از آن جمله مساحت شهر قدیم هشت کرور و شصت هزار ذرع مربع است.

اما جمعیت دارالخلافه را دو سال قبل از برداشتن نقشه شهر حسب الامر الاعلی، حقیر به دقت مشخص نمود، تعداد کل نفوس یکصد و شصت هزار نفر شد ولی امروز که بیست و سه سال بعد از آن تاریخ است به دویست و پنجاه هزار نفر می‌رسد و عدد بیوتات داخل شهر قدیم به‌حساب نه هزار باب شده و بیوتات خارجه هم به نه هزار می‌رسد، مجموعا هیجده هزار باب و عدد مساجد معتبره دویست‌باب و عدد کلیساهای کاتولیک و پروتستان و ارامنه چهارباب و عدد حمام‌های عمومی چهارصدباب …»

همچنین در پایین نقشه دارالخلافه ناصری طهران و در سمت راست آن می‌خوانیم:

«در سی سال قبل مسیو کریشیش نمساوی و معلم توپخانه مدرسه مبارکه دارالفنون به استمداد شاگردان خود نقشه از طهران برداشت که ابعاد آن را به قدم پیموده بودند و زوایا را به تقریب گرفته بودند، اعتبار علمی نداشت و تخمینی بود. معهذا برای اشخاصی که بخواهند وضع سی‌سال قبل طهران را ببینند مفید است. بعضی عمارات وسیعه اعیان و معارف را مهندسین مکرر رفتند اذن بطلبند نقشه بردارند صاحبان آنها بهر ملاحظه بود اذن ندادند و محل عمارات آنها بیاض و ساده باقی ماند. و دراین تاریخ هزار و سیصد و نه که حسب‌الامر اعلی مقرر شد که نقشه دارالخلافه به زیور طبع درآید. تغییرات کلیه که در وضع عمارات راه یافته بود مجددا اصلاح شد و مقرب الحضرت العلیه سلیمان خان سرهنگ مهندس ولد خداداد خان معلم جزو ریاضی مدرسه با مرکب چاپ نقشه را با کمال دقت نقل نمود و متحمل زحمات آن گردید پس این نقشه مطابق است با وضع شهر دارالخلافه در تاریخ محرم سنه 1309 .» اثر مهر نجم الملک. با استناد به یادداشتهای عبد الغفار در حاشیه نقشه می‌توان اطلاعات جالبی به دست آورد:
جمعیت تهران 250000 نفر
خانه‌های داخل شهر قدیم 9000 باب
خانه‌های خارج از شهر قدیم 9000 باب
جمع خانه‌ها 18000 باب
مسجدهای معتبر 200 باب
کلیساها 4 باب
حمام‌های عمومی 400 باب

خبر مندرج در «روزنامه علیه دولت ایران» در شماره 26 شهر محرم الحرام 1287 هجری قمری (یعنی حدود 130 سال قبل):

«نقشه اراضی شهر جدید دارالخلافه ناصره را جعفر قلیخان رییس مدرسه و میرزا عبد الغفار معلم کل علوم ریاضی با بیست نفر از مهندسین قریب هشتاد ماه بود به مساحت اراضی و کشیدن آن مشغول بودند درنهایت خوبی و خالی از عیب و نقص کشیده به‌توسط اعتضاد السلطنه وزیر علوم به‌حضور مبارک برده بعد از ملاحظه و مطالعه طبع مشکل‌پسند همایونی مورد قبول گشته به بذل سه هزار تومان انعام قرین ملاطفت و اعزاز گردیدند.»

 

دانلود نقشه قدیم تهران یا دارالخلافه ناصری با کیفیت خوب

نقشه دارالخلافه ناصری

دانـــــلود

  • 861 views

برچسب ها

مطالب پیشنهادی ما

دیدگاه های شما

به نکات زیر توجه کنید

  • نظرات شما پس از بررسی و تایید نمایش داده می شود.
  • لطفا نظرات خود را فقط در مورد مطلب بالا ارسال کنید.